Begroting 2019: de Algemene Beschouwingen

Euro bankbiljetten.jpgmaandag 12 november 2018 11:58

Haarlem - Op maandag 12 november stond de behandeling van de Begroting 2019 op de agenda. In dit document wordt vastgelegd waar de provincie in het komend jaar in gaat investeren, welke prioriteiten de provincie heeft en vooral ook: waar de provincie minder geld aan gaat uitgeven. Namens de ChristenUnie-SGP hield fractievoorzitter Michel Klein het volgende betoog:

Meneer de voorzitter, Noord-Holland staat er goed voor. Als we kijken naar het dashboard van de monitor Welvaart en Welzijn dan zien we dat er veel vakjes groen kleuren. Met werkgelegenheid, opleidingsniveau en inkomens gaat het goed, en zelfs de CO2 emissie en fijnstof zijn licht gedaald. Als in Nederland de economisch wind gunstig waait, dan waait het in Noord-Holland nog wat harder. En dat is fijn. Tegelijk weten we dat de economie slechts één kant van de medaille is. Waar het echt om draait is hoe mensen hun leven ervaren. Daarvoor is werk en inkomen essentieel, maar niet allesbepalend.

We zien namelijk ook zorgen: het woningtekort en de inkomensongelijkheid neemt toe, de Living Planet Index stijgt nog niet, het aantal vroegtijdige schoolverlaters is gestegen, en steeds meer mensen klagen over geluidsoverlast rondom Schiphol.

Daarbij zijn de uitdagingen rondom klimaat, onze leefomgeving en de natuur onverminderd groot. Steeds meer mensen zien dat dit invloed kan gaan hebben op hun leven, en maken zich zorgen. Kan ik het wel betalen als mijn huis op een andere manier verwarmd moet worden? Kunnen onze kinderen nog wel een huis vinden? Lukt het mijn bedrijf voort te zetten als de markt van me vraagt om steeds goedkoper te werken, terwijl we minder stikstof moeten uitstoten? Kan ik nog naar een ziekenhuis in mijn buurt? Is er voor onze kinderen nog natuur over? Het zijn grote en terechte vragen.

Heel actueel zijn de berichten over de groei van het aantal kinderen in de jeugdzorg, en de geluiden over problemen rondom de organsatie en financiering van de jeugdzorg. Dat baart ons zorgen, en daarom horen wij graag of het college van Gedeputeerde Staten bereid is om in kaart te brengen waar de problemen in onze provincie zijn en hoe groot ze zijn, en zo nodig samen met de gemeente naar oplossingen te zoeken?

Meneer de voorzitter, er is dus nog steeds werk aan de winkel. Met deze begroting probeert de provincie een stapje te zetten om de uitdagingen het hoofd te bieden. De echte keuzes worden echter niet gemaakt bij deze begroting, maar in de omgevingsvisie waar we vanmiddag over spreken.

Wij willen een aantal opmerkingen bij de begroting maken en u er enkele vragen over stellen.

Allereerst een technisch punt: wij zien dat u nog steeds een post onvoorzien heeft opgenomen van 100.000 euro per jaar, terwijl dit niet verplicht is en ook geen toegevoegde waarde heeft. Bent u bereid om dit bedrag voortaan niet meer te begroten?

Dan, u noemt dat u het thema ondermijning prioriteit wilt geven, en dat ondersteunen wij van harte. Bent u bereid daarbij ook het onderwerp mensenhandel mee te nemen? De overspannen arbeidsmarkt kan mensen kwetsbaar maken, en uit andere provincies bereiken ons signalen dat soms misbruik wordt gemaakt van de situatie waarin arbeidsmigranten zich bevinden.

Vervolgens, u schrijft in de begroting dat u de Agenda Mobiliteit gaat vaststellen. Wij willen graag van u weten hoe de Staten daarbij betrokken worden. Wij vinden het belangrijk om als Staten de belangrijke keuzes te maken. Wat ons betreft zou de provincie daarbij moeten inzetten op een schaalsprong voor het openbaar vervoer en een vergroting van het aandeel fiets en openbaar vervoer binnen de verplaatsingen. Het adagium "keuzevrijheid" heeft echt zijn tijd gehad.

Dan over de aanbesteding voor het busvervoer. Graag blijven wij met u in gesprek over de uitgangspunten voor de o.v.-concessie ‘t Gooi. Wij kunnen ons vinden in de gedachtegang om te focussen op stroomlijnen, maar willen ook dat er goede oplossingen zijn voor mensen die daar niet zonder meer gebruik van kunnen maken. Kunt u toezeggen dat u de essentiële keuzes samen met PS zult maken?

De buurtbussen zijn een ander onderdeel van het openbaar vervoer. Laatst waren wij te gast bij de OMNI-buurtbusvereniging en hoorden over hun problemen bij het invullen van vacatures, specifiek door regels van het UWV waardoor uitkeringsgerechtigden vrijwilligers niet op de bus mogen werken. Wij willen u vragen of u bereid bent om samen met andere provincies te lobbyen bij het Rijk en het UWV om dat mogelijk te maken.

Rondom het thema circulaire economie gaat u Living Labs organiseren om tot een goede uitwisseling van grondstoffen te komen en stimuleert u bedrijven om zich in de goede richting te bewegen. Hoewel zinvol, vinden wij deze inzet zeer beperkt in verhouding tot de opgave. Wij zouden graag naast de icoonketen die u in 2019 wilt realiseren, in willen zetten op een pilot waarin het gebruik van circulaire natuurlijke bouwmaterialen wordt onderzocht, bijvoorbeeld beton op basis van olifantengras, en lisdodden als basis voor isolatiematerialen. Bent u bereid extra in te zetten op zo’n pilot?

Dan het onderwerp milieu en CO2. U werkt hard aan de verbetering van de leefomgeving. Electrisch openbaar vervoer wordt steeds meer de norm. U monitort de luchtkwaliteit in het Noordzeekanaalgebied zorgvuldig, en u zet in op handhaving van de milieuregels bij overtredingen door grote bedrijven, zoals de grafietregen door Tata-steel. Dat juichen wij van harte toe. Wij zijn van mening dat we die inzet niet moeten ondergraven met onnodige vervuilende activiteiten. Er is sprake van een voorgenomen activiteit die zorgt voor 12 duizend ton CO2 uitstoot, extra fijnstof en lawaai. Wij willen u vragen zich daar tegen uit te spreken, omdat dit haaks staat op het provinciale beleid. Wij dienen daarom, samen met GroenLinks, een motie in: “Zonder Formule 1 sneller naar een duurzame provincie”.

Wij verzoeken het college van Gedeputeerde Staten:

  • Om publiekelijk uit te spreken dat het houden van een Formule 1 Grand Prix op het circuit van Zandvoort niet past bij de provinciale ambities en daarom ongewenst is;
  • Om in het geval dat er een Grand Prix van Zandvoort gehouden gaat worden, te vereisen dat de bijbehorende CO2 uitstoot, luchtvervuiling en logistieke problemen gecompenseerd worden;
  • Om te stimuleren dat bij de organisatie van autoraces op het circuit van Zandvoort duurzaamheid en innovatie centrale uitgangspunten zijn;

Meneer de voorzitter, rondom het thema ruimtelijke ordening, zien we dat de leefbaarheid onder druk begint te staan in NH. Amsterdam en omstreken door toeristen en woningtekort, en kop juist door beperkte bereikbaarheid, voorzieningen. Wij willen GS oproepen om de inzet op economische groei en goed vestigingsklimaat richting het noorden te verleggen. Ook willen we vragen of GS gemeenten wil stimuleren om meer kleine en flexibele woningen te bouwen. Bevolkingsprognoses laten zien dat in er in de woningmarkt in de toekomst te veel grote woningen zullen zijn, terwijl er steeds kleinere huishoudens een plek zoeken.

Als wij naar het geheel van de begroting kijken, maken wij ons zorgen over de lange termijn financiën. De kosten nemen toe, het aandeel van het programma Mobiliteit in de uitgaven blijft groeien, en tegelijk zet de provincie vol in op 2 dure infrastructurele projecten: een Duinpolderweg waarbij grote vragen zijn te stellen over de toegevoegde waarde van een kort stukje weg waar veel natuur voor moet wijken en dat een dorp doorsnijdt, en de verbinding A8-A9, waarbij de provincie kiest voor een variant die het landschap doorsnijdt en zorgt voor onaanvaardbare toename van de stikstof-uitstoot. Al deze nieuwe infrastructuur zorgt voor permanente onderhoudslasten op onze begroting. Tegelijk zien wij dat er nog niet voldoende geld is gereserveerd voor de realisatie van het Nationaal Natuur Netwerk. Dit alles heeft als consequenties dat wij onze reserves uitputten. En dat in tijden van economische voorspoed. Zelfs verwachtte meevallers uit het provinciefonds worden nu al ingeboekt om de daling van de reserves te compenseren. Collega’s, u kent vast het Bijbelse verhaal over Jozef in Egypte, die de koning advies gaf over het bestuur van het land: verzamel graan in de 7 jaren van overvloed, zodat er voldoende is tijdens de 7 jaren honger. Van het college zou ik graag willen weten hoe zij deze begroting beoordelen in het licht van dat advies?

Meneer de voorzitter, ik begon met het noemen van de zorgen die mensen kunnen hebben over de grote vragen die op ons afkomen. Die uitdagingen kunnen mensen een gevoel van kwetsbaarheid geven. Het is aan ons als politiek om daar recht aan te doen. Niet door te suggereren dat wij alle antwoorden hebben, door te stellen dat met innovatie, meer economische groei of het sluiten van kolencentrales alles wel goed komt. Nee, we zullen moeten accepteren dat er zijn geen makkelijke oplossingen zijn voor de grote uitdagingen. Om tegemoet te komen aan deze zorgen zullen wij moeten werken aan het vergroten van het vertrouwen. Dat kunnen wij doen door in een eerlijk, open proces, gezamenlijk te zoeken naar oplossingen. Door naar elkaar te luisteren en open te staan voor elkaars inzichten. Ik wens ons toe, dat we in het komende jaar op deze manier samen mogen werken aan onze provincie. En daarbij wens ik ons allen Gods zegen toe.

Michel Klein

« Terug

Archief

« Vorige Volgende »

januari 2019

december 2018

november

oktober

september

augustus

juli

juni

mei

april

maart

februari