Huisvesting buitenlandse werknemers

EstherKaperDEF.jpgmaandag 08 juni 2020 19:03

Om coronabesmettingen bij slachthuizen, distributiecentra en in de land- en tuinbouw te beperken, moeten uitzendbureaus arbeidsmigranten niet langer samen op één kamer laten slapen. Ze mogen ook niet meer in kleine busjes van en naar het werk worden gebracht. Dat staat in een eerste advies dat is uitgebracht in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, meldde het RTL Nieuws gisteren.

Juist nu, in de coronacrisis, wordt pijnlijk zichtbaar hoe kwetsbaar de positie van veel arbeidsmigranten is. Hun woon- en werkomstandigheden zijn vaak belabberd, wat nu een extra gevaar voor de (volks)gezondheid oplevert. 

Arbeidsmigratie is een pervers verdienmodel geworden voor werkgevers en uitzendbureaus die voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten. Met negatieve gevolgen voor de arbeidsmigranten zélf en voor de samenleving als geheel. Denk aan achterblijvende lonen, verdringing aan de onderkant van de arbeidsmarkt, druk op de sociale zekerheid, problemen met huisvesting en overlast.

Vrijwel dagelijks verschijnen er berichten over misstanden gerelateerd aan arbeidsmigratie: uitbuiting, slechte arbeidsomstandigheden en dito huisvesting. De meeste arbeidsmigranten worden willens en wetens weggestopt op campings, recreatieparken, industrieterreinen of hotels. 

Dat maakt hen kwetsbaar en zorgt voor vervreemding. Ze betalen de hoofdprijs aan huur en van integratie is geen sprake. Daarnaast zitten ze vaak in een afhankelijkheidsrelatie omdat hun werkgever regelmatig ook hun huisbaas is. Heb je gedoe op je werk, dan verlies je mogelijk het dak boven je hoofd.

Met name in de huisvesting voor short-stay, waarvan gemeenten een onevenredig groot aandeel op zich moeten nemen, zien we het maatschappelijk draagvlak afnemen, met alle gevolgen van dien. De problemen rond deze huisvesting hebben bovendien invloed op de toch al overspannen woningmarkt.  

Eind mei heeft de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie, samen met de SP, in de initiatiefnota Actieplan Arbeidsmigratie het kabinet opgeroepen om de misstanden rond arbeidsmigratie snel aan te pakken.

In het Actieplan staan concrete maatregelen. Om de afhankelijkheidsrelatie van de arbeidsmigrant met de werkgever (die vaak ook de huisbaas is) te doorbreken, willen we dat er een eind komt aan de mogelijkheid om een deel van het loon in te houden voor huisvesting. Bovendien willen we regulering van de uitzendbranche en afdwingbare kwaliteitseisen om malafide bureaus aan te pakken. Dit verbetert de positie van arbeidsmigranten én is eerlijk voor bedrijven en uitzendbureaus met goede intenties. 

Als ChristenUnie Noord-Holland maken we ons zorgen over de informatie die we nu van het college hebben ontvangen. Als mensen hier vanuit Oost-Europa komen werken, werk waar onder Nederlanders nauwelijks animo voor is, dan verdienen ze een humane huisvesting die aan onze huisvestingsnormen voldoen. Dat lijkt in Noord-Holland onvoldoende te lukken. 

Wat ons ook opvalt zijn de grote verschillen in hoeverre gemeenten dit dossier op orde hebben. We lezen dat concrete stappen ontbreken, terwijl de huidige situatie daar acuut om vraagt. Een groot deel van de gemeenten lijkt de zaken op zijn beloop te laten. Dat mag niet gebeuren. Vrijwel elke gemeente wil het thema in meer of mindere mate oppakken, omdat wordt erkend dat de huidige aanwezigheid van buitenlandse medewerkers daar acuut om vraagt. Men wil wel, maar koppelt daar – om welke reden dan ook – geen concrete acties aan. Het thema dreigt te verzanden in een kip-ei-verhaal, zo is te lezen.

We hebben daarom de volgende vragen aan Gedeputeerden Loggen en Zaal:

  1. Is GS bereid om de regie op dit dossier te pakken, zoals in scenario 3 beschreven is? Juist vanwege de grote verschillen tussen gemeenten en het ontbreken van concrete stappen?
  2. In hoeverre is GS bereid om gemeenten aan te sporen handhavend op te treden waar nodig? Handhaving is complex, vanwege de soms verwarrende regelgeving, maar veilige huisvesting, die past bij onze levensstandaard in Noord-Holland, moet te realiseren zijn. Graag horen we van GS welke rol zij daarin voor zichzelf ziet weggelegd.
  3. Sinds 11 maart 2019 is de stuurgroep De Kop en Opmeer niet meer bij elkaar gekomen. Kan GS bij de stuurgroep informeren wanneer deze vergaderingen worden voortgezet?  
  4. Tijdens de huidige coronacrisis krijgen we verhalen te horen over 9 man in een busje zonder enige vorm van bescherming. Het werk in bijvoorbeeld de kassen gebeurt lang niet altijd met inachtneming van de richtlijnen van het RIVM. Gemeenten geven aan zo goed mogelijk toezicht te houden, maar ook capaciteitsproblemen te hebben om alles te controleren. Mijn vraag aan GS is: in hoeverre is zij bereid op korte termijn met gemeenten het gesprek hierover aan te gaan?
  5. Is GS bereid om, waar nodig, gemeenten de helpende hand toe te steken? Dat kan zowel ambtelijk als financieel.

Gedeputeerde Loggen heeft toegezegd als GS regie te willen nemen op dit dossier en in september met een verdiepende notitie te komen.

Esther Kaper-Hartenberg
Commissielid ChristenUnie Noord-Holland
E-mail: hartenberge@noord-holland.nl 

« Terug